Obowiązek montażu detekcji gazu nie dotyczy każdego mieszkania ani każdego domu jednorodzinnego. Wymóg zależy przede wszystkim od miejsca zastosowania instalacji gazowej, mocy urządzeń oraz możliwości nagromadzenia się niebezpiecznego stężenia gazu.
Najczęściej temat dotyczy kotłowni gazowych o większej mocy, piwnic i suteren oraz zamkniętych garaży z wentylacją mechaniczną. W zwykłym mieszkaniu sam fakt korzystania z gazu nie oznacza natomiast automatycznie obowiązku instalowania profesjonalnego systemu wykrywania metanu lub LPG.
Kiedy wymagany jest czujnik gazu?
W budynkach mieszkalnych wymóg prawny detekcji gazu pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy sposób użytkowania pomieszczenia zwiększa ryzyko nagromadzenia się gazu.
Dotyczy to między innymi:
- pomieszczeń z urządzeniami gazowymi o łącznej mocy powyżej 60 kW,
- piwnic i suteren w określonych budynkach, jeżeli może dojść tam do nagromadzenia gazu,
- zamkniętych garaży z wentylacją mechaniczną, w których wymagane jest kontrolowanie stężenia spalin,
- garaży, do których dopuszczony jest wjazd samochodów z instalacją LPG – wtedy konieczne może być dodatkowe wykrywanie gazu płynnego.
Ważne jest więc nie tylko to, czy w budynku znajduje się instalacja gazowa, ale również gdzie przebiega, jakie urządzenia zasila i co może wydarzyć się w przypadku jej rozszczelnienia.
Kotłownia gazowa – kiedy obowiązuje próg 60 kW?
Najbardziej jednoznaczny wymóg dotyczy pomieszczeń, w których pracują urządzenia gazowe o dużej mocy. Jeżeli łączna nominalna moc cieplna urządzeń zainstalowanych w jednym pomieszczeniu przekracza 60 kW, wymagane jest zastosowanie urządzeń sygnalizacyjno-odcinających dopływ gazu.
Liczy się przy tym suma mocy wszystkich urządzeń, a nie moc jednego kotła. Przykład: jeżeli w kotłowni pracują trzy kotły po 25 kW, ich łączna moc wynosi 75 kW. Oznacza to przekroczenie ustawowego progu, mimo że żadne z urządzeń osobno nie osiąga 60 kW.
Przy doborze detekcji gazu nie wystarczy sprawdzić, czy w budynku znajduje się instalacja gazowa. Kluczowe są warunki techniczne pomieszczenia, rodzaj gazu oraz sposób, w jaki system ma zareagować po wykryciu zagrożenia
– Karol Król, właściciel firmy Heat King
Co musi robić system w takiej kotłowni?
Nie wystarczy zwykła domowa czujka, która zacznie wydawać sygnał dźwiękowy po wykryciu gazu. System zabezpieczający taką instalację powinien wykryć niebezpieczne stężenie i doprowadzić do odcięcia dopływu gazu. W rozwiązaniu tego typu współpracują ze sobą detektory, centrala sterująca oraz urządzenie odcinające.
Właśnie dlatego przy kotłowniach powyżej 60 kW właściwsze jest określenie system detekcji gazu, a nie po prostu czujnik gazu.
Piwnica i suterena – czy detekcja gazu jest obowiązkowa?
Sam fakt posiadania piwnicy nie oznacza jeszcze, że w każdym budynku trzeba automatycznie zamontować czujnik. Przepisy przewidują jednak montaż czujek w piwnicach i suterenach. Czujki stosuje się też w pomieszczeniach, gdzie wskutek awarii może dojść do nagromadzenia gazu. Dotyczy to budynków jednorodzinnych oraz budynków objętych stałym nadzorem umożliwiającym podjęcie działań po wystąpieniu alarmu.
To ważne szczególnie w najniżej położonych częściach budynku. W przypadku niektórych paliw gaz może gromadzić się właśnie przy podłodze i w zagłębieniach. Dlatego przy ocenie, kiedy wymagany jest czujnik gazu, nie należy patrzeć wyłącznie na rodzaj pomieszczenia. Istotne jest przede wszystkim to, czy w razie awarii istnieją warunki do powstania niebezpiecznego stężenia.
Czy w zwykłym mieszkaniu trzeba mieć czujnik gazu?
Przepisy techniczno-budowlane nie wprowadzają powszechnego obowiązku montażu detektora metanu lub propanu-butanu w każdym mieszkaniu. Jeśli lokal ma standardową instalację gazową lub kuchenkę gazową, nie oznacza to jeszcze automatycznie konieczności instalowania profesjonalnego systemu detekcji gazu. Nie zastępuje jednak systemu sygnalizacyjno-odcinającego wymaganego w kotłowniach przekraczających próg 60 kW.
W budynku wielorodzinnym przepisy przewidują dodatkowo ograniczenia dotyczące zbiorczych urządzeń odcinających. System nie powinien powodować sytuacji, w której wyciek w jednym lokalu automatycznie pozbawi gazu wszystkie mieszkania zasilane z tego samego przyłącza. Możliwe są natomiast rozwiązania działające indywidualnie dla konkretnego mieszkania.
Czujnik gazu a czujnik czadu – to nie jest to samo
Warto tutaj zrobić jedno ważne rozróżnienie. Detektor gazu palnego i czujnik tlenku węgla wykrywają inne zagrożenia. Czujnik gazu może reagować np. na metan lub LPG uwalniający się z nieszczelnej instalacji. Czujnik CO reaguje natomiast na tlenek węgla powstający w wyniku niepełnego spalania.
Dlatego obowiązku stosowania czujek dymu i tlenku węgla w budynkach mieszkalnych nie należy utożsamiać z obowiązkiem montażu detekcji gazu palnego.
Garaż podziemny – kiedy detekcja jest wymagana?
W zamkniętych garażach z wentylacją mechaniczną system detekcji pełni nieco inną funkcję niż w kotłowni. Współpracuje z wentylacją mechaniczną i steruje jej pracą zależnie od stężenia CO. Po przekroczeniu określonego poziomu system zwiększa intensywność wymiany powietrza, ograniczając ryzyko nadmiernego nagromadzenia spalin.
A co z samochodami na LPG?
Jeżeli do garażu podziemnego mogą wjeżdżać pojazdy wyposażone w instalację LPG, pojawia się dodatkowe zagrożenie. W takim przypadku wymagania obejmują system wentylacji mechanicznej sterowany czujkami LPG. Gaz płynny jest cięższy od powietrza, dlatego po wycieku może gromadzić się w najniższych częściach garażu.
Jeżeli zarządca wprowadzi zakaz wjazdu pojazdów z LPG, dodatkowa detekcja tego gazu nie jest wymagana. Nadal obowiązuje kontrola stężenia tlenku węgla. To rozróżnienie warto uwzględnić już na etapie projektu garażu.
Jak sprawdzić, jaki system detekcji gazu zastosować?
Przed wyborem urządzeń warto sprawdzić warunki techniczne w danym budynku:
- Czy łączna moc urządzeń gazowych w jednym pomieszczeniu przekracza 60 kW?
- Czy w piwnicy, suterenie lub innym pomieszczeniu może dojść do nagromadzenia gazu?
- Czy w budynku znajduje się zamknięty garaż korzystający z wentylacji mechanicznej?
- Czy do garażu dopuszczony jest wjazd samochodów z instalacją LPG?
Jeżeli odpowiedź na któreś z tych pytań brzmi „tak”, należy zweryfikować wymagania dotyczące konkretnego obiektu przed doborem urządzeń.
Nie istnieje jeden uniwersalny system detekcji gazu odpowiedni dla każdego budynku. Dobór rozwiązania zależy od rodzaju gazu, wielkości pomieszczenia, lokalizacji urządzeń oraz sposobu wentylacji. W praktyce oznacza to, że kotłownia, garaż i pomieszczenie mieszkalne wymagają odmiennego podejścia projektowego. Zakres zabezpieczeń powinien więc wynikać z rzeczywistych warunków technicznych obiektu.
